บทนิยาม

ความเป็นมา

                คำว่า “นิราศ” ซึ่งเป็นคำประพันธ์ประเภทหนึ่งที่ใช้กลอนแปดเป็นฉันทลักษณ์ในการเขียน แล้วพร่ำพรรณนาถึงคนรักที่จากมา เปรียบเทียบกับสิ่งที่ได้พบเห็นในการเดินทาง หรืออาจเรียกได้อีกอย่างหนึ่งว่า “นิราศ” คือ การบันทึกการเดินทางในรูปแบบของคำประพันธ์ประเภทร้อยกรองซึ่งนิยมเขียนเป็นกลอนแปดหรือโคลงสี่สุภาพ

                ในวรรณคดีไทยที่พบและใช้เป็นตำราให้อ่านให้ศึกษากันอยู่ตราบจนปัจจุบัน ที่เด่น ๆ ก็เป็นนิราศที่เขียนโดย สุนทรภู่ หรือพระสุนทรโวหาร กวีสี่แผ่นดิน สมัยรัชกาลที่ ๑ – ๔    แห่ง               กรุงรัตนโกสินทร์ ต่อมาเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๙ องค์การวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมสหประชาชาติ ได้     ยกย่องให้ท่าน “สุนทรภู่” เป็นกวีเอกของโลก นับเป็นความภาคภูมิใจของคนไทยสืบจนปัจจุบัน นิราศทั้ง  ๙ เรื่องที่ท่านสุนทรภู่เขียนไว้ตามประวัติมี นิราศเมืองแกลง เรื่องหนึ่ง เป็นนิราศเล่มแรก ที่ท่านเขียนเพื่อบันทึกการเดินทางไปพบบิดา ซึ่งบวชเป็นพระอยู่ที่วัดป่ากร่ำ อำเภอแกลง จังหวัดระยอง เมื่อ พ.ศ. ๒๓๔๙ และได้บันทึกเป็นนิราศเมืองแกลงไว้ในปี พ.ศ. ๒๓๕๐ เรื่องราวในนิราศเมืองแกลง ประหนึ่งการบันทึกประวัติศาสตร์ของสังคมวัฒนธรรมของชุมชนชนบทในขณะนั้น มีเรื่องราวอันเป็นวัฒนธรรมมากมายที่เป็นภาพสะท้อนให้ผู้อ่านนิราศเมืองแกลง น่าจะพินิจพิจารณา ศึกษาความเป็นมาของจังหวัดระยอง ที่นับเป็นประวัติศาสตร์ที่สามารถอ้างอิงได้

                นับแต่ปี พ.ศ. ๒๓๕๐ จนถึงปัจจุบัน “นิราศเมืองแกลง” ที่สุนทรภู่ได้แต่งไว้ เป็นเวลานานถึง ๑๙๙ ปี สถานที่ต่าง ๆ ที่ท่านบันทึกไว้ในนิราศเมืองแกลงได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมตามกาลเวลาจนไร้ร่องรอย โดยพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จังหวัดระยองโดยศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดระยอง และคณะทำงานของจังหวัดระยอง  คือกวีจังหวัดระยอง ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดระยอง โดยอาจารย์อรพินท์  สว่างแจ้ง  เลขานุการศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดระยอง  กวีจังหวัดระยอง ๓ ท่าน ประกอบด้วย อาจารย์อำนาจ  มณีแสง อาจารย์อุดม  นัทธีประทุม และอาจารย์ฐปกรณ์  โสธนะได้ออกสำรวจเส้นทางที่สุนทรภู่เคยเดินผ่าน เขียนไว้ในนิราศเมืองแกลง  ร่วมกันบันทึกข้อมูลโดยเขียนเป็นนิราศชื่อว่า “ตามรอยสุนทรภู่สู่ระยอง” มีความยาวทั้งสิ้น ๒๙๘ บทและได้พิมพ์ออกเผยแพร่  พร้อมได้จัดทำฉบับพิเศษทูลเกล้าฯถวายสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารีไปก่อนหน้านี้ด้วยแล้ว

 

               

ไปที่หน้า   ๑  ๒  ๓  ๔  ๕  ๖  ๗  ๘  ๙  ๑๐  ๑๑  ๑๒  ๑๓  ๑๔  ๑๕  ๑๖  ๑๗  ๑๘  ๑๙  ๒๐