ผลิตภัณฑ์รูปหล่อทองเหลือง

ประวัติ

     เนื่องจากมีฐานะยากจน เมื่ออายุได้ ๑๒ ปี ทำงานเป็นลูกจ้างรายวัน ๆ ละ ๓ บาท เป็นเด็กซื้อของในโรงหล่อพระแห่งหนึ่งในกรุงเทพ ฯ เริ่มมีความสนใจในงานหล่อพระ จึงแอบดู แอบจำวิธีทำเกี่ยวกับการหล่อพระ จากการทำงานไปด้วยเรียนไปด้วย ทำให้มีประสบการณ์มากขึ้น หลังจากจบการศึกษาระดับ ๔ ( มศ.๓ ) เข้าศึกษาต่อที่โรงเรียนพาณิชยการราชดำเนิน เกิดความชำนาญมากพอ และมีทุนเพียงเล็กน้อย ก็แยกออกมาทำเป็นของตนเอง โดยระดมทุนจากเพื่อน ๆ และได้รับความช่วยเหลือจากร้านค้า โดยนำสินค้าของเราไปเสนอขายก่อน เมื่อลูกค้าเห็นสินค้าก็สั่งซื้อมากขึ้น เนื่องจากฝีมือการทำประณีต การดำเนินการภายในครอบครัว

     ต่อมา ในปี พ.ศ. ๒๕๓๘ ได้เดินทางมาเที่ยว และเยี่ยมญาติที่จังหวัดระยอง ประกอบกับช่วงนั้นเกิดวิกฤตเศรษฐกิจ จึงได้ย้ายครอบครัวจากกรุงเทพ ฯ มาอยู่ที่ บ้านเขาน้อย กิ่งอำเภอเขาชะเมา ในปัจจุบัน ได้ดำเนินการจัดตั้งกลุ่มเพื่อดำเนินการผลิตสินค้ารูปหล่อทองเหลือง เนื่องจากชาวบ้านส่วนใหญ่ทำสวนยาง ทำไร่ จึงหาผู้สนใจอยากเรียนรู้น้อย ปัจจุบันมีสมาชิกประมาณ ๑๐ คน

     ในปี พ.ศ. ๒๕๔๒ ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย จำนวน ๒๒๐,๐๐๐ บาท เพื่อดำเนินการผลิตรูปหล่อทองเหลือง จนกระทั่งทุกวันนี้ รางวัลที่ได้รับ ศิลปินดีเด่นจังหวัดระยอง ประจำปี ๒๕๔๒ สาขาช่างหล่อแอนติกค์

กิจกรรมการคิดค้น / พัฒนา / เรียนรู้

กระบวนการผลิต

     อุปกรณ์ในการผลิต

ขั้นตอนและวิธีการผลิต

     ขั้นตอนที่ ๓ เมื่อเสร็จจากการปั้นการแกะสลักแล้ว นำรูปแบบนี้มาถอดเป็นแม่แบบ หรือแม่พิมพ์โดยใช้ยางซิลิโคน ถอดออกมาเพื่อเก็บแบบเอาไว้ทำในครั้งต่อไปที่มีการสั่งซื้อ แบบที่เป็นแม่แบบนี้จะมีส่วนประกอบต่าง ๆ เช่น แขน ขา ฐาน รวมอยู่ด้วย

     ขั้นตอนที่ ๔ เมื่อได้แม่พิมพ์เรียบร้อยแล้ว นำขี้ผึ้ง มาต้มในภาชนะที่เป็นหม้อ หรือกระป๋องนม ต้มจนเหลว โดยขี้ผึ้งนี้จะทำเป็นสองส่วน ส่วนที่หนึ่ง ต้มเคียวจนหมดยางหรือความเหนียว ซึ่งใช้ความร้อนนานมาก เอาไว้สำรับกรอกใส่แม่พิมพ์ใน ชั้นแรก เพื่อต้องการให้ลวดลายหน้าตามีความชัดคมอีกส่วนหนึ่ง คือ ขี้ผึ้งนำมาต้มแต่ไม่ต้องเคี่ยวนาน เอาแค่พอละลายไว้กรอกในชั้นที่ สอง และ สามต่อไป เพื่อให้เกิดความหนาเสร็จแล้วลงแช่น้ำให้ขี้ผึ้งแข็งตัว

     ขั้นตอนที่ ๖ นำขี้ผึ้งที่เสร็จเรียบร้อยแล้วมาเข้าบล็อกใน โดยใช้ส่วนผสมอันเดียวกับแกนในห่อหุ้มขี้ผึ้งให้หนาพอสมควร หรือใช้ขี้วัวก็ได้ โดยการนำขี้วัวมาคั้นในน้ำ แล้วผสมกับทรายละเอียดนำมาชุบให้ทั่วรูปขี้ผึ้ง หลายๆ ครั้ง นำออกผึ่งแดดเพื่อให้แห้ง และแข็งตัว แล้วก็นำมาเข้าลวดมัดตามลำตัวให้แน่น เมื่อเสร็จจากการเข้าลวดแล้วก็เข้าบล็อกนอกต่อ ใช้ส่วนผสมคอ ปูนปลาสเตอร์กับทรายหยาบและน้ำผสมกัน แล้วห่อหุ้มให้หนาจนมองไม่เห็นลวดที่พันไว้

     ขั้นตอนที่ ๗ นำขึ้นเตาเผา ใช้เวลาเผาประมาณ ๓ – ๕ ชั่วโมง วัตถุที่ใช้เผาก็คือ ฟืนและถ่าน เมื่อเผาพิมพ์จนสุก ขี้ผึ้งภายในบล็อกละลายออกหมดแล้ว เราจะทำทองเหลืองแท่งใส่เบ้า และเตาหลอมใช้เวลาหลอมทองให้ละลายจนเป็นน้ำใสจัดเต็มที่ โดยเราจะสังเกตได้จากควันที่ขึ้นเป็นสีเขียว ใช้ความร้อนสูงมาก วัตถุที่ใช้หลอมคือ น้ำมันเตา เมื่อทองเหลืองได้ที่แล้วเราจะกรอกใส่พิมพ์ที่เผาสุกจนครบหมดทุกชิ้น ( ๑ เตาจะขึ้นได้ประมาณ ๒๒๐ ชิ้น )

ขั้นตอนที่ ๘ เมื่อเททองเสร็จแล้วทิ้งไว้ประมาณ ๑ ชั่วโมง เพื่อให้น้ำทองแข็งตัว แล้วจึงทุบบล็อกออกให้หมด เหลือแต่ทองเหลืองอยู่ข้างใน

     ขั้นตอนที่ ๙ นำตัวทองเหลืองมาตกแต่ง เช่น ตัวไหนที่ทุบออกมาไม่สมบูรณ์ แหว่งหรือขาดหาย เราจะนำมาอ๊อกเชื่อม เข้าหาให้เป็นเนื้อเดียวกัน นำมาเจียร กรอ โดยใช้เครื่องให้ผิวทองเหลืองตึง แล้วก็ตีลาย ตกแต่ง ดูรายละเอียดให้สวยงามสมบูรณ์ แล้วก็ตีลาย ตกแต่งดูรายละเอียดต่าง ๆ ให้สมบูรณ์ และเรียบร้อยที่สุด แล้วก็นำมาขึ้นมอเตอร์เป็นเครื่อง ลงลูกลวด ลูกทราย ยาตีแปรง ยาศร ลูกผ้า แล้วก็ล้างด้วยน้ำมันก๊าด เพื่อให้ความสกปรกหลุดออกให้หมด เมื่อล้างน้ำมันก๊าดแล้ว ก็นำมาคลุกกับปูนปลาสเตอร์ให้ทั่วตัว แล้วก็นำมาขึ้นมอเตอร์เคลือบเงาอีกครั้ง ซึ่งเป็นขั้นตอนสุดท้ายงานที่ออกมาจะดูสวยงาม และงา เมื่อเสร็จทุกขั้นตอนแล้ว จะนำงานมาทำสีต่อไป

     ขั้นตอนที่ ๑๐ การทำสองสี คือ การเอาน้ำยารมปืนมาทาตามตัวหรือลวดลาย แล้วแต่จินตนาการของผู้ทำที่จะคิดและออกแบบให้เกิดความแปลกใหม่ หรือสวยงาม เสร็จแล้วนำออกตากแดด ให้แห้งสนิท แล้วเคลือบความเงาด้วยแล็กเกอร์ หรือเชอร์วินอีกครั้งหนึ่ง เป็นการทำที่เสร็จจากการทำสองสี อีกวิธีหนึ่ง คือ การทำสีที่เรียกว่า การทำสีสนิม ( แอนติกส์ ) คือ การเอาตัวทองเหลืองที่ตกแต่งแล้ว แต่ไม่ต้องล้างน้ำมันก๊าด นำมาชุบกรมเหลืองที่ผสมกับน้ำมาทาตามตัว ให้เนื้อทองเหลืองกลายเป็นสีเขียว การทาก็แล้วแต่ความคิดและจินตนาการของผู้ทำ นำออกมาตากแดดให้แห้งสนิทแล้วทาด้วยแว็กขาวพอให้บาง ๆ ใช้ผ้าขัดแว็กให้แห้ง และเข้าเป็นเนื้อเดียวกับสีของกรด เสร็จแล้วก็ทาทองตามลวดลายต่างๆ เช่น ลายผ้า สังวาลให้สวยงาม งานที่ออกมาจะเป็นเนื้อเขียว ลายทอง สวยงามมากแล็วก็จัดส่งตามความต้องการของตลาด

การตลาด

     ผลิตภัณฑ์หัตถกรรมจากทองเหลือง เป็นงานศิลปะที่ผลิตโดยใช้แรงงานคนเป็นหลัก ( HAND MADE ) เป็นที่ยอมรับของตลาดในระดับที่น่าพอใจ โดยเฉพาะในตลาดในกรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นแหล่งตลาดหลัก รองลงมาเป็นตลาดตามแหล่งท่องเที่ยวได้แก่ เชียงใหม่ พัทยา ภูเก็ต ผู้ซื้อส่วนมากเป็นชาวต่างประเทศ สำหรับในตลาดจังหวัดระยอง สามารถแบ่งออกเป็น ๓ ลักษณะ

     ๑. จำหน่ายที่แหล่งผลิต การจำหน่ายในลักษณะนี้เป็นการจำหน่าย ณ ที่ทำการกลุ่มหัตถกรรมทองเหลือง โดยนักท่องเที่ยว หรือผู้สนใจเข้าไปศึกษาดูงาน พร้อมซื้อผลิตภัณฑ์เพื่อเป็นของที่ระลึก ซึ่งมีปริมาณการซื้อไม่มากนัก อัตราร้อยละ ๕

     ๒. จำหน่ายผ่านพ่อค้าคนกลาง ซึ่งร้อยละ ๘๐ ถือว่าจำหน่ายผ่านพ่อค้าคนกลาง ซึ่งจะกำหนดรูปแบบของผลิตภัณฑ์ และผู้จำหน่ายจะสั่งซื้อในปริมาณที่มาก และส่งวางขายต่อในร้านค้าปลีกทั่ว ๆ ไป ในศูนย์การค้า แหล่งค้าของเก่า หรือตามสถานที่ท่องเที่ยวต่าง ๆ

การพัฒนาตลาดผลิตภัณฑ์หัตถกรรมทองเหลือง

     การพัฒนาตลาดจะประสบผลสำเร็จ ต้องมีการจัดการด้านการตลาดที่ดี มีปัจจัยดังนี้

     ๓. การประชาสัมพันธ์ การแนะนำตัวผลิตภัณฑ์ให้เป็นที่รู้จักแพร่หลาย เป็นสิ่งสำคัญประการหนึ่ง เพื่อเผยแพร่ให้นักท่องเที่ยวตลอดผู้สนใจได้ทราบ และรู้จักแหล่งผลิต นอกจากการใช้สื่อในตัวสินค้าแล้ว การออกร้านแสดงสินค้าผ่านหน่วยงานราชการ การแสดงสินค้าที่เมืองทองธานี และการแนะนำในเว็บไซด์ WWW. Thai tumbon.com สามารถเพิ่มยอดขายได้อีกวิธีหนึ่ง

     ๔. การวางสินค้าจำหน่าย การวางผลิตภัณฑ์จำหน่ายตามแหล่งท่องเที่ยวทั่วไป เป็นช่องทางการจำหน่ายอีกช่องทางหนึ่ง ทำให้นักท่องเที่ยวสามารถเลือกซื้อได้ง่าย แต่ต้องตกแต่งสถานที่จำหน่ายให้เหมาะสม สวยงาม เพื่อเป็นการจูงใจผู้ซื้อได้อีกทางหนึ่งด้วย

ผลิตภัณฑ์รูปหล่อทองเหลือง

ประวัติ

      เนื่องจากการทำผลิตภัณฑ์รูปหล่อทองเหลองได้ดำเนินการภายในครอบครัว จึงได้รับการถ่ายทอดความรู้ และประสบการณ์จากพี่ชาย ( นายพงษ์พร ยืนยาว ) จึงได้สืบทอดงานฝีมือจนเป็นที่ยอมรับของตลาด

รางวัลที่ได้รับ

พ.ศ. ๒๕๔๕ กลุ่มหัตถกรรมทองเหลืองได้รับรางวัล และโล่เกียรติยศจากหน่วยงานราชการ ต่างๆ และยังเป็นศูนย์การเรียนรู้เรื่องผลิตภัณฑ์จากทองเหลือง ของศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนจังหวัดระยอง ( ก.ศ.น. ) ด้วย

พ.ศ. ๒๕๔๗ ได้รับคัดเลือกเป็นสินค้า หนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ของตำบลเขาน้อย และเป็นกลุ่มคลังสมองภูมิปัญญาท้องถิ่น ด้านศิลปะสถาปัตยกรรม ด้านการออกแบบสร้างสรรค์ศิลปะสถาปัตยกรรมทั้งไทย และสากล ของศูนย์บูรณการวัฒนธรรมไทยสายใยชุมชนตำบลเขาน้อยด้วย

ประวัติ

      ได้รับการถ่ายทอดจากบิดา คือ นายทัน สิงโต ซึ่งเสียชีวิตแล้ว ถ้ามีงานที่ใดก็จะช่วยกันโดยนำวงกลองยาวไปร่วมแสดง ตามเทศกาลต่าง ๆ เช่น แห่เทียนพรรษา ผ้าป่า และงานบวช ถ้าเป็นงานของชุมชนก็ช่วยโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย

     กลองยาว เป็นการละเล่นพื้นบ้านของไทยที่นิยมกันมากในทุกภาค ไทยได้รับอิทธิพลมากจากมอญและพม่า ประมาณรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และได้ดัดแปลง ปรับปรุงจนมีเอกลักษณ์เป็นแบบไทย ๆ นอกจากนั้นยังใช้ในงานรื่นเริงต่าง ๆ โดยเฉพาะงานบวชนาค เพราะเชื่อว่า เสียงกลองนั้นจะขัดขวงไม่ให้บวชพระได้ การละเล่นกลองยาวมีกลายขนาด เล็ก กลาง ใหญ่ ยังต้องมีดนตรีอื่นประกอบ เช่น ฉิ่ง ฉาบ กรับ โหม่ง เพื่อให้เสียงไพเราะ เร้าใจ สนุกสนาน ประสานกับลีลาการตี จะมีการใช้ตัวเรา ใช้เข่า หรือรำ บางท้องถิ่นไทยเรียกว่า เถิดเทิง หรือ เท่งบอง ตามเสียงที่ได้ยินออกไป สิ่งที่สำคัญที่ขาดไม่ได้ คือ ก่อนการแสดงทุกครั้ง ต้องมีการไหว้ครู ตามแบบฉบับที่ได้รับการถ่ายทอดมา เครื่องไหว้ประกอบด้วย ดอกไม้ ๗ สี เทียน ๑ เล่ม เหล้า ๑ ขวด เป็นการรำลึกถึงพระคุณของผู้ประสิทธิประสาทวิชา ทั้งยังเป็นการสร้างความมั่นใจให้แก่ผู้แสดงอีกด้วย